RSS

Archiwa tagu: Mira Kubasińska

Artystyczne daniny

Kilka tygodni temu natknąłem się na płytę Natalii Sikory „Tribute to Mira Kubasińska”, będącą, jak pisze wydawca, hołdem złożonym legendom polskiej muzyki – zespołowi Breakout i jego wybitnej wokalistce Mirze Kubasińskiej. [1] Piękna sprawa, chciałoby się rzec. A jednak, abstrahując od walorów artystycznych tego wydawnictwa, coś mi tu nie gra. Tytuł, oczywiście.

Angielskie słowo tribute oznacza ni mniej, ni więcej ‘hołd’ [2] czyli właściwie wszystko się zgadza. Ale tribute nie bez powodu kojarzy się z polskim słowem trybut, oba bowiem pochodzą od łacińskiego tributum oznaczającego ‘podatek lub daninę’ [3], a to od tribuo – ‘dzielić, wydzielać, rozdzielać; przydzielać, udzielać; darować, zezwolić, wyświadczyć, składać; przyznać, pozwolić, sprzyjać’. [4]

Nasz trybut to „haracz, danina składana, płacona zwycięzcy przez podbitych jako wyraz zależności politycznej w zamian za pokój, opiekę albo na podstawie traktatu; także: podatek, jaki płacili mieszkańcy prowincji w starożytnym Rzymie”. Innymi słowy to kontrybucja, danina, haracz, podatek, opodatkowanie. [5] A także „coś poświęconego w imię jakichś wartości” [6], a w słowniku Doroszewskiego znajdziemy też zupełnie inne znaczenie, niemające nic wspólnego z płaceniem, dawaniem, tudzież przyznawaniem. Trybut to dawniej ‘plemię’, ‘szczep’ [7], ale w tym wypadku źródłosłowem jest łacińskie tribus [8] wywodzące się od spraw związanych ze strukturą społeczną starożytnego Rzymu i obowiązkami jego obywateli. Można się domyślać, że właśnie od tego tribus pochodzi miano trybutów czyli uczestników postapokaliptycznych Głodowych Igrzysk znanych z powieści Suzanne Collins „Igrzyska Śmierci” i z serii filmów z Jennifer Lawrence (w org. „The Hunger Gamer” czyli „Głodowe Igrzyska”).

Wracając jednak do muzyki. Skoro w polszczyźnie i tak roi się od anglicyzmów, to może nie trzeba ich wciskać również do tytułów, bądź co bądź, specjalnych albumów? Zamiast konstrukcji w stylu „Tribute to Andrzej Zaucha. Obecny” Kuby Badacha dużo lepsze są proste słowa, np. „W hołdzie Mistrzowi”, płyta Stanisława Soyki z piosenkami Czesława Niemena. Brzmi dostojnie, prawda?

BR, 09.09.2018

[1] http://www.mtj.pl/label/mtj/artists/natalia-sikora/albums/tribute-to-mira-kubasinska/news/natalia-sikora-tribute-to-mira-kubasinska, dostęp 01.09.2018. godz. 20.00.
[2] https://pl.pons.com/t%C5%82umaczenie?q=tribute&l=enpl&in=&lf=en, dostęp 09.09.2018, godz. 13.40.
[3] Wł. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 2000, s. 516.
[4] Słownik łacińsko-polski, oprac. K. Kumaniecki, Warszawa 2001, s. 435.
[5] Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, T. 43, pod red. Haliny Zgółkowej, Poznań 2003, s. 253.
[6] https://sjp.pwn.pl/szukaj/trybut.html, dostęp 09.09.2018, godz. 14.16.
[7] https://sjp.pwn.pl/doroszewski/trybut-II;5509032.html, dostęp 09.09.2018, godz. 14.30.
[8] Słownik łacińsko-polski, oprac. K. Kumaniecki, Warszawa 2001, s. 435.

Reklamy
 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 18/09/2018 w Leksykon

 

Tagi: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

 
Wokabularz

Blog o słowach

Lalka Bolesława Prusa

Blog o dziewiętnastowiecznej powieści Bolesława Prusa pod tytułem "Lalka"